Τα μάτια σας 14!

Νέες εξελίξεις στην οφθλαμολογία δίνουν ελπίδες.

«Βιονικά μάτια» δίνουν ελπίδα για όραση
Ένα μικροτσίπ το οποίο τοποθετείται στο πίσω μέρος του οφθαλμικού βολβού και μία βιντεοκάμερα που είναι ενσωματωμένη σε ένα ζευγάρι γυαλιά, δίνουν ελπίδα ότι οι τυφλοί θα μπορέσουν να αναβλέψουν, έστω και κάπως θολά. Oι εικόνες που συλλαμβάνονται από την βιντεοκάμερα μεταδίδονται στο μικροτσίπ, το οποίο τις «μεταφράζει» σε παλμικά κύματα που μπορεί να ερμηνεύσει ο εγκέφαλος. Η συσκευή σχεδιάστηκε από τον καθηγητή Γκίσλιν Ντανιέλι του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκνις, στη Βαλτιμόρη και την αποκάλυψη έκανε ο ίδιος στη διάσκεψη του Βασιλικού Εθνικού Ινστιτούτου για τους Τυφλούς που έγινε πρόσφατα στο Λονδίνο. Σύμφωνα με τον καθηγητή, δοκιμασίες της συσκευής του σε ανθρώπους θα γίνουν σε ένα χρόνο. Μολονότι οι εικόνες που παράγονται από το τεχνητό μάτι κάθε άλλο παρά είναι τέλειες, μπορούν να είναι τόσο καθαρές ώστε να είναι δυνατόν ένας τυφλός να ξεχωρίζει πρόσωπα.

Πρόγραμμα της ΕΕ για αποκατάσταση κερατοειδούς
Ερευνητικό πρόγραμμα χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση, για την αποκατάσταση του κερατοειδούς στον άνθρωπο, μπορεί να φέρει επανάσταση στην χειρουργική οφθαλμού. Το πρόγραμμα βασίζεται στη χρήση της νανοτεχνολογίας στην εμβιομηχανική για τη δημιουργία ενός τρισδιάστατου ανθρώπινου κερατοειδούς in vitro (στο εργαστήριο). Κοινοπραξία 14 ερευνητικών ομάδων από εννέα χώρες (Βέλγιο, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ισραήλ, Ιταλία, Σουηδία, Τουρκία και Βρετανία) έχουν τεθεί επικεφαλής του ερευνητικού προγράμματος: «Εμβιο-μηχανική του κερατοειδούς». Η εγχείρηση για τη διόρθωση της όρασης έχει ως αποτέλεσμα να καθίσταται ο κερατοειδής ακατάλληλος για μεταμόσχευση. Συνεπώς, η αύξηση του αριθμού τέτοιου είδους εγχειρήσεων κατά τα τελευταία χρόνια προκάλεσε την παγκόσμια έλλειψη μοσχευμάτων κερατοειδούς. Η εμβιομηχανική του κερατοειδούς θα συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτής της έλλειψης, μειώνοντας συγχρόνως τον κίνδυνο μετάδοσης ασθενειών κατά τη μεταμόσχευση.

Εμβρυϊκά κύτταρα δίνουν πίσω την όραση
Αρχέγονα κύτταρα από τον αμφιβληστροειδή χιτώνα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αποκατάσταση της όρασης, σύμφωνα με καναδική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό έντυπο Proceedings of the National Academy of Sciences. Ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου του Τορόντο υποστηρίζει ότι ανθρώπινα αμφιβληστροειδικά αρχέγονα κύτταρα αναγεννήθηκαν όταν μεταμοσχεύτηκαν στους οφθαλμούς ποντικιών και κοτόπουλων. Οι επιστήμονες πήραν αμφιβληστροειδικά αρχέγονα κύτταρα από πτωματικούς δότες και τα μεταμόσχευσαν στους οφθαλμούς ποντικιών και κοτόπουλων ηλικίας μόλις μιας ημέρας. Τα μεταμοσχευμένα κύτταρα εξελίχθηκαν σε κύτταρα φωτο-υποδοχέων, ωθώντας τους επιστήμονες να διερευνήσουν την πιθανότητα αν τα αμφιβληστροειδικά αρχέγονα κύτταρα των υγιών ποντικιών θα συνεχίσουν να αναπτύσσονται όταν μεταμοσχευτούν σε ποντίκια με προβλήματα όρασης. Αυτό θα τους βοηθήσει να ανακαλύψουν αν τα εν λόγω κύτταρα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την θεραπεία εκφυλιστικών ασθενειών του αμφιβληστροειδούς.

Θεραπεία τύφλωσης με γενετική μηχανική
Οι εκφυλιστικές ασθένειες του ματιού ενδεχομένως να θεραπεύονται στο μέλλον με τη βοήθεια γενετικής μηχανικής. Ιάπωνες ερευνητές εξηγούν σε δημοσίευσή τους στο Nature Neuroscience πώς μετέτρεψαν κύτταρα της ίριδας σε φωτοευαίσθητα κύτταρα έτοιμα προς μεταμόσχευση. Η έρευνα, που διεξήχθη σε πειραματόζωα, ίσως κάποτε επιτρέψει τη θεραπεία ασθενειών, όπως ο εκφυλισμός της ωχράς κηλίδας. Το γονίδιο ονομάζεται Crx και η λειτουργία του είναι απαραίτητη για τη σύνθεση της ροδοψίνης, ουσίας που βρίσκεται στα κύτταρα που ευθύνονται για τη μονοχρωματικη όραση και την όραση στο ημίφως -τα ραβδία. Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια της μεθόδου δεν έχουν ακόμα εκτιμηθεί επαρκώς.

Μικροτσίπ σιλικόνης αποκαθιστά την όραση
Ελπίδες σε όσους έχουν υποστεί απώλεια όρασης εξαιτίας νοσήματος ή τραύματος του αμφιβληστροειδoύς δίνει ένα μικροτσίπ σιλικόνης, το οποίο διαθέτει τη δυνατότητα απεικόνισης του περιβάλλοντος, αρχικά σε χαμηλή ανάλυση. Η ανακοίνωση έγινε από τους έλληνες επιστήμονες οφθαλμίατρους Σταύρο Δημητράκο και Περικλή Μπραζιτίκο με αφορμή το 3ο Ιπποκράτειο Συμπόσιο και πρόκειται για μια ιδιαίτερα λεπτή συσκευή πάχους 2mm, που περιλαμβάνει 3.500 μικροσκοπικά στοιχεία τα οποία μετατρέπουν το φως σε ηλεκτρικό δυναμικό και μιμούνται με αυτόν τον τρόπο τη λειτουργία των φυσιολογικών κυττάρων του αμφιβληστροειδή.

Προκειμένου να εμφυτευτεί ένα τέτοιο τσιπ δημιουργούνται τρεις οπές διαμέτρου περίπου μίας καρφίτσας. Μέσω αυτών τοποθετείται το τσιπ κάτω ή επάνω από τον αμφιβληστροειδή. Για να λειτουργήσει το τσιπ χρειάζεται ενέργεια την οποία και παίρνει μέσω του φωτός που προσπίπτει στον οφθαλμό. Το γεγονός αυτό καθιστά το τσιπ αυτόνομο ανεξάρτητα από την ύπαρξη άλλων πηγών ενέργειας όπως πχ μπαταρία.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι ασθενείς θα μπορούν να βλέπουν μια εικόνα με ανάλυση 10Χ10 pixel. Ο στόχος είναι να εξελίξουν το τσιπ, αγγίζοντας ανάλυση 250Χ250 pixel, ώστε οι ασθενείς να μπορούν να διαβάζουν εφημερίδα. Σήμερα η συσκευή είναι ήδη έτοιμη να εμφυτευτεί σε πειραματόζωα, ενώ έχουν γίνει και οι πρώτες εφαρμογές σε ανθρώπους.

Τέλος, υπάρχει και ένα άλλο είδος τσιπ το οποίο δεν έχει αυτονομία όσον αφορά την πηγή ενέργειας. Ο ασθενής φορά ένα ζεύγος γυαλιών το οποίο έχει μια πηγή που κατευθύνει μια ακτίνα λέιζερ στα κύτταρα του μικροτσίπ. Το λέιζερ αυτό που είναι προσαρμοσμένο στα γυαλιά τροφοδοτείται από μια συσκευή μπαταρίας.

Μεταμοσχεύσεις κερατοειδούς χιτώνα με γενετικής τροποποίησης
Μια λεπτή γενετική τροποποίηση στους κερατοειδείς χιτώνες των ματιών μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες επιτυχίας στις επεμβάσεις μεταμόσχευσης των κερατοειδών που γίνονται σε χιλιάδες ασθενείς με προβλήματα όρασης.

Ο συχνότερος τρόπος αντιμετώπισης του προβλήματος, μέχρι σήμερα, είναι η μεταμόσχευση κερατοειδούς που λαμβάνεται από πτώμα. Το ένα τέταρτο των μεταμοσχεύσεων αποτυγχάνει, λόγω απόρριψης του μοσχεύματος από το ανοσοποιητικό σύστημα του λήπτη. Το ποσοστό αποτυχίας είναι μεγαλύτερο όταν ο λήπτης είναι παιδί. Η απόρριψη ξεκινά όταν απελευθερωθούν ουσίες που ονομάζονται χυμοκίνες, οι οποίες «χτυπούν το συναγερμό» του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ωστόσο, έρευνα που διεξάγεται από δύο νοσοκομεία του Λονδίνου, το Hammersmith και το Moorfields Eye, αναζητεί τρόπους περιορισμού του ποσοστού αποτυχίας των μεταμοσχεύσεων κερατοειδών.

Η νέα μέθοδος που δοκιμάζεται στηρίζεται στην άμβλυνση της ανοσολογικής αντίδρασης που συμβαίνει στον οργανισμό, όταν αφαιρείται ο προβληματικός κερατοειδής και μεταμοσχεύεται ο καινούριος. Αυτό επιτυγχάνεται αξιοποιώντας την ίδια τεχνική που χρησιμοποιούν και οι ιοί για να “ξεγελάσουν” το ανοσοποιητικό σύστημα. Αυτή στηρίζεται στην αποστολή ελαφρά μεταλλαγμένων χυμοκινών που δεν προειδοποιούν πλέον το ανοσοποιητικό σύστημα.

Οφθαλμική αλοιφή για τη μυωπία
Ένα τζελ το οποίο θα το οποίο σταματάει την ανάπτυξη της μυωπίας στα παιδιά φαίνεται πως θα ανέβει στα ράφια των φαρμακείων αν και το τελευταίο στάδιο των πειραμάτων δώσει θετικά αποτελέσματα. Το ζελέ με τη δραστική ουσία πιρενζεπίνη θα τοποθετείτε στο εσωτερικό του βλεφάρου και θα αποτρέπει στην αύξηση της μυωπίας που γίνεται με την απότομη αύξηση ύψους στα παιδιά 6 έως 12 ετών. Ωστόσο χρειάζονται ακόμη τουλάχιστον 3 χρόνια ερευνών, διότι πρόκειται για φάρμακο που θα χρησιμοποιείται από παιδιά και χρήζει ειδικής έρευνας.

Και τα μάτια στρεσάρονται
Για σας που περνάτε ατελείωτες ώρες μπροστά στον υπολογιστή με αποτέλεσμα τα μάτια σας να κουράζονται, τώρα υπάρχει λύση. Πρόσφατα κυκλοφόρησαν και στη χώρα μας φακοί γυαλιών κατά του “οπτικού στρες” (anti fatigue). Συνιστώνται σε άτομα ηλικίας 20-40 ετών, τα οποία διαβάζουν πολλές ώρες. Με τους συγκεκριμένους φακούς, το οπτικό στρες που οφείλεται στις συσπάσεις των οφθαλμών όταν αυτοί εστιάζουν σε ένα σημείο την ώρα που διαβάζουν προλαμβάνεται και έτσι τα άτομα δεν υποφέρουν από πονοκεφάλους. Ο μυς του ματιού δεν κάνει σύσπαση για να εστιάσει και έτσι δεν προκαλείται κόπωση. Οι φακοί αυτοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν, προβλήματα όρασης.